Cá nước mặn và cá nước ngọt đều đóng vai trò quan trọng trong ngành thủy sản cũng như thú chơi cá cảnh. Tuy nhiên chúng có những đặc điểm sinh học môi trường sống và cách chăm sóc rất khác nhau. Hiểu rõ sự khác biệt này sẽ giúp bạn chọn lựa phù hợp cho mục đích nuôi trồng hoặc nuôi làm cảnh tại nhà.
Trước hết về môi trường sống cá nước ngọt thường sinh trưởng trong ao hồ sông suối với độ mặn rất thấp gần như bằng không. Ngược lại cá nước mặn sống ở biển hoặc các vùng cửa sông có nồng độ muối cao vì vậy cơ chế thích nghi của chúng cũng khác biệt để cân bằng áp suất thẩm thấu. Cá nước mặn có hệ bài tiết đặc biệt giúp loại bỏ muối thừa qua mang còn cá nước ngọt lại phải giữ muối trong cơ thể để tránh mất cân bằng.
Về ngoại hình cá nước mặn thường sở hữu màu sắc sặc sỡ bắt mắt hơn nhờ đa dạng chủng loài và môi trường giàu sinh vật phù du làm nguồn thức ăn. Nhiều loài cá biển có hoa văn cầu kỳ vây dài và dáng bơi uyển chuyển khiến chúng trở thành lựa chọn phổ biến trong bể cá cảnh cao cấp. Trong khi đó cá nước ngọt có màu sắc nhẹ nhàng hơn nhưng bù lại dễ nuôi hơn phù hợp với người mới bắt đầu chơi cá cảnh.
Một điểm khác biệt đáng chú ý là sức khỏe và khả năng thích nghi. Cá nước mặn nhìn chung khá nhạy cảm với sự thay đổi nhiệt độ độ pH và độ mặn của nước do vậy đòi hỏi kỹ thuật nuôi cầu kỳ hơn. Hệ thống lọc nước cho bể cá biển cũng phức tạp và đắt đỏ để duy trì độ mặn ổn định và loại bỏ tạp chất. Ngược lại cá nước ngọt dễ thích nghi hơn và không cần đầu tư thiết bị quá phức tạp nên phổ biến hơn trong các hộ gia đình.
Về giá trị dinh dưỡng trong thực phẩm cá nước mặn như cá thu cá ngừ cá hồi thường chứa nhiều omega-3 tốt cho sức khỏe tim mạch và não bộ. Cá nước ngọt cũng có nguồn dinh dưỡng dồi dào giàu protein dễ chế biến và hợp khẩu vị người Việt ví dụ như cá trắm cá rô phi hay cá chép.
Ngoài ra thời gian sinh trưởng và sinh sản cũng có sự khác biệt. Cá nước ngọt thường đẻ trứng nhiều lần trong năm và tốc độ phát triển nhanh hơn nhờ điều kiện ao hồ dễ kiểm soát. Ngược lại cá nước mặn có mùa sinh sản ngắn tập trung và thường khó nhân giống trong điều kiện nuôi nhốt vì đòi hỏi yếu tố tự nhiên rất cao.
Tóm lại dù cùng là cá nhưng hai nhóm này mang những đặc tính riêng biệt rõ rệt. Tùy theo nhu cầu nuôi để làm thực phẩm hay làm cảnh bạn nên cân nhắc kỹ lưỡng để lựa chọn loài cá phù hợp đồng thời chuẩn bị điều kiện chăm sóc tốt nhất nhằm đảm bảo cá phát triển khỏe mạnh và bền vững.